Weer een Strook met iets wat ik heb getekend, gelezen en geluisterd.
Deze week het derde deel in mijn serie mechanische dieren. In deze werken komt mijn fascinatie voor 19e-eeuwse technologie samen met mijn liefde voor natuurhistorie. Elk mechanisch dier heeft een verhaal. Eerder deelde ik al Roosevelt’s Steam Bison en Babbage’s Mathematical Mammoth.
Tekenen
Het eerste mechanische dier dat ik tekende was echter The Mechanical Whale.
Mijn jeugdvriend Wietse Hage vroeg of ik zijn master thesis voor Philosophy of Science, Technology & Society wilde illustreren. Centraal stond het vakgebied synthetische biologie: de zelf organiserende kracht van natuur benutten voor technologie. Een robot doet echter wat je programmeert, maar levende systemen kunnen evolueren en zich onverwacht gedragen. Zijn thesis onderzocht of de methoden waarmee we de toekomst van technologie voorspellen wel bruikbaar zijn voor synthetische biologie, gezien de complexiteit van levende systemen.
Sorry. Eenvoudiger kan ik het niet maken.
Inspiratie voor het tekenwerk was de Digesting Duck. De mechanische eend werd in 1764 gepresenteerd door Jacques de Vaucanson. De eend kon kwaken, klapperen met zijn vleugels en leek eten te kunnen verwerken. Het werd, uiteraard, in scene gezet. Desondanks, waren automatons1 zoals deze, technologische hoogstandjes. Het waren complexe systemen van tandwielen en veren, die nog ingewikkelder waren dan veel uurwerken.
Pompen, tandwielen en assen. The Mechanical Whale filtert het water en voert dit af door zijn spuitgat. Echt bouwen is niet nodig. Het grootste en meest indrukwekkende levende systeem op aarde zwemt gewoon al rond.
Lezen
De digesting duck was niet het eerste mechanische dier. In Walter Isaacson’s biografie van Leonardo da Vinci las ik over zijn mechanische leeuw. Leonardo maakte deze leeuw in 1515 om koning Lodewijk XII in Milaan te begroeten. De leeuw én de tekeningen zijn verloren gegaan. Volgens vertellingen stond de liggende leeuw op bij binnenkomst van de koning en opende zijn klauw zijn borst waar een boeket lelies in te vinden waren.
Leonardo da Vinci haalt in zijn leven veel inspiratie uit de natuur voor technologie.‘Bestudeer de anatomie van de vleugels van een vogel samen met de borstspieren die die vleugels doen bewegen’ schreef Leonardo in zijn aantekenboek. ‘Doe hetzelfde voor de man om de mogelijkheid te laten zien dat een man zichzelf in de lucht zou kunnen houden door met vleugels te slaan.’.
Zijn wereldberoemde notitieboeken staan vol met natuurobservaties en vragen. Zo verbaast Isaacson zich over een van zijn notities: “Beschrijf de tong van een specht”.
Luisteren
Voor velen maakt die grenzeloze nieuwsgierigheid Leonardo de beste uitvinder ooit. In de Britse podcast You’re Dead to Me ontregelt Ierse comedian Dara Ó Briain het gesprek volledig door Leonardo da Vinci neer te zetten als een oplichter die niks afmaakt. Over zijn mechanische ridder en leeuw: "Oh, so he's a toy maker now??". En die gigantische kruisboog die Leonardo ontwierp? Volgens Dara een heel klein mannetje op schaal.
Geschiedenis en Britse (en Ierse) humor. Waarom heeft niemand mij eerder over deze heerlijke podcast verteld?
En, oh ja, muziek. Cut Worms werkte voor zijn nieuwe album Transmitter samen met Jeff Tweedy. Het album maakt iets minder indruk dan eerdere albums, maar zijn sound blijft fijne 70’s en George Harrison associaties hebben.
Tot volgende week!
Dit bleef uiteraard niet beperkt tot dieren. In 1769, was er een schaakspelende machine genaamd the Turk die Europa rondging als automaton.The Turk versloeg Benjamin Franklin met een potje schaken. The Turk werd eigenlijk bediend door een man die verborgen zat in de machine, en was dus geen echte automaton.